الحاد جدید: چیستی، بنیان‌ها، و زمینه‌ها

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 استادیار گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

الحاد جدید وصف جریانی است که در دهۀ نخست قرن حاضر، با انتشار سلسله‌ای از کتاب‌های پرفروش و در واکنش به حملات تروریستی برخی افراطیون دینی، به عرصۀ افکار عمومی آمد. این جریان هرچند ریشه در گذشته دارد و مبانی و مفروضات آن همان مبانی و مفروضات ملحدان گذشته است، با اتخاذ رویکردی بسیار خصمانه، به جریانی توفنده و جدید علیه دین و دین‌داران تبدیل شد. سخنگویان، و به اصطلاح پرچمداران آن عبارت‌اند از داکینز، دنت، هریس، و هیچنز. برخی از این ملحدان پیش‌تر به عنوان یک طرح کلان دست به عمومی و همه‌فهم کردن علومی چون زیست‌شناسی، به ویژه نظریۀ فرگشت و انتخاب طبیعی، زده بودند و اینک از آن جهت حمله به باورهای دینی استفاده می‌کنند. آنها در نقد خود به جای تکیه بر استدلال یا نقد دلایل و براهین مؤمنان، رویدادهای تاریخی و نیز رفتار و کردار برخی گروه‌های تندرو دینی، به ویژه اسلامی، را معیار داوری خود دربارۀ دین و خداباوری می‌دانند. همچنین ملحدان جدید بدون آن که مبانی و تکیه‌گاه‌های خود را اثبات کنند، با تکیه بر آنها چنین وانمود می‌کنند که باورهای دینی اموری فرگشتی است و در نتیجه می‌توان با توجه به این نظریه و نیز با تکیه بر جهان‌بینی طبیعت‌گرایانه آن باورها را تبیین تجربی و طبیعی کرد. در این مقاله با توجه به دیدگاه‌های منتقدان آنها، اعم از خداباور و الهی‌دان و خداناباور، نشان داده‌ایم که اولاً طبیعت‌گرایی آن ‌گونه که این ملحدان از آن می‌گویند و بر آن تکیه می‌کنند، یک نظریۀ علمی نیست، بلکه در واقع نوعی جهان‌بینی و نگرشی مابعدالطبیعی است. ثانیاً ملحدان در همین موضع مرتکب خطای آشکاری می‌شوند و آن خلط معانی گوناگون طبیعت‌گرایی است. ثالثاً بر خلاف نظر آنها میان علم و دین تعارضی نیست، بلکه اگر تعارضی هست به قول پلنتینگا میان طبیعت‌گرایی و علم است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

New Atheism: its nature, foundations, and background

نویسندگان [English]

  • Ali Shahbazi 1
  • Rasoul Rasoulipour 2
  • Ali Allahbedashti 3
1 PhD Student in Comparative Philosophy, University of Qom, Qom, Iran
2 Assistant Professor of Philosophy Department, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Islamic Philosophy and Kalam Department, University of Qom, Qom, Iran
چکیده [English]

This article deals with the New Atheism as one of the most important anti-religious currents in the present day. It came to the surface of public opinion during the first decade of this century. Its spokesmen, in the first place by popularizing the natural sciences, and then by leaning on a naturalistic worldview, and finally under the pretext of terrorist attacks and the behavior of some religious fundamentalists and religious extremist currents, launched a strong attack against religion and religious beliefs. With the same approach, they are emphasizing on the conflict between science and religion, and see the theory of evolution and its most important component, natural selection, enough to explain everything. In contrast, according to the theologies of Abrahamic religions, we can insist on the compatibility of science and religion. So we can find that these religions not only insist on the importance of the reason and intellectual thinking, but also use the achievements of the reason in natural sciences and scientific theories.

کلیدواژه‌ها [English]

  • New Atheism
  • Theory of Evolution
  • Natural Selection
  • Religion and Science
نیگل، تامس. 1392. ذهن و کیهان. ترجمۀ جواد حیدری. تهران: نگاه معاصر.

Austin, Michael W. 2013. "Moral Inquiry", in Charles Taliaferro et al (eds.), The Routledge Companion to Theism. New York: Routledge.

Brinthaupt, Thomas M. 2008. "Natural Selection", in William A. Darity (ed.), International Encyclopedia of Social Science, Vol. 5,2nd edition. Macmillan Reference USA.

Cimino, Richard, and Christopher Smith. 2011. "The New Atheism and the Formation of the Imagined Secularist Community." Journal of Media and Religion 10: 1.

Clark, Kelly James. 2014. Religion and the Sciences of Origins: Historical and Contemporary Discussions. New York: Palgrave Macmillan.

Dawkins, Richard. 2001. "Religion's Misguided Missiles," Guardian, 15September.

Dawkins, Richard. 2007. The God Delusion. London: Black Swan.

Dawkins, Richard. 2008. "Is Science a Religion?" in Louis P. Pojman and Michael Rea (eds.), Philosophy of Religion: an Anthology, 5th ed. Thomson Wadsworth.

Dennett, Daniel and Alvin Plantinga. 2011. Science and Religion: are They Compatible?. New York & Oxford: Oxford university press.

Everitt, Nicholas. 2004. The Non-Existence of God. London and New York: Routledge.

Galparsoro, José Ignacio and Alberto Cordero. 2013. "Introduction: Naturalism and Philosophy", in José Ignacio Galparsoro and Alberto Cordero (eds.), Reflections on Naturalism. Rotterdam: Sense Publishers

Haught, John F. 2006. Is Nature Enough? Meaning and Truth in the Age of Science. Cambridge: Cambridge University Press.

Haught, John F. 2008. God and the New Atheism: a Critical Response to Dawkins, Harris, and Hitchens. Kentucky: Westminster John Knox Press.

Haught, John f. 2012. "Christianity and Human Evolution" in J. B. Stump and Alan G. Padgett (eds.), The Blackwell Companion to Science and Christianity. Blackwell Publishing.

Hick, John. 2006. New Frontier of Religion and Science: Religious Experience, Neuroscience, and the Transcendent. New York: Palgrave Macmillan.

McGrath, Alister. 2004. The Twilight of Atheism: the Rise and Fall of Disbelief in the Modern World. New York: Doubleday.

Mohler, R. Albert. 2008. Atheism Remix: a Christian Confronts the New Atheists‌. Crossway Books.

Nagel, Thomas. 2012. Mind and Cosmos: Why the Materialist Neo-Darwinian Conception of Nature is Almost Certainly False. Oxford: Oxford University Press.

Overman, Dean L. 2010. A Case For The Existence Of God. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers.

Pape, Robert, A. 2006. "Dying to Win: the Strategic Logic of Suicide Terrorism." The Australian Army Journal 3: 3.

Peterson, Gregory R. 2010. "Ethics, Out-Group Altruism, and the New Atheism", in Amarnath Amarasingam (ed.), Religion and the New Atheism: a Critical Appraisal. Leiden & Boston: Brill.

Pigliucci, Massimo. 2013. "New Atheism and the Scientistic Turn in the Atheism Movement." Midwest Studies In Philosophy 37: 1.

Plantinga, Alvin. 2010. "The Evolutionary Argument Against Naturalism", in Melville Y. Stewart (ed.), Science and Religion in Dialogue, Vol. 2. Blackwell Publishing.

Plantinga, Alvin. 2011. Where the Conflict Really Lies: Science, Religion, and Naturalism. Oxford: Oxford University Press.

Reitan, Eric. 2009. Is God a Delusion? a Reply to Religion's Cultured Despises. Wiley-Blackwell.

Ruse, Michael. 2008. Evolution and Religion: a Dialogue. Rowman & Littlefield Publishers.

Stewart, Robert B. 2008. "Introduction: The Future of Atheism: an Introductory Appraisal", in Robert B. Stewart (ed.), The Future of Atheism: Alister McGrath and Daniel Dennett in Dialogue. Minneapolis: Fortress press.

Sweetman, Brendan. 2010. Religion and Science: an Introduction. New York: continuum.

Ward, Keith. 2002. God, Faith, and the New Millennium: Christian Belief in an Age of Science. Oxford:Oneworld Publications.

Zenk, Thomas. 2013. "New Atheism", in Stephen Bullivant and Mickael Rose (eds.), The Oxford Handbook of Atheism. Oxford: Oxford University Press.