بازسازی و تحلیل چهار الگوی خداباوری در اندیشه‌ی غزالی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران, تهران, ایران (نویسنده مسئول)

2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران

چکیده

غزالی از جمله اندیشمندانی است که به مساله‌ی توجیه باور به وجود خدا پرداخته است .وی برای خداباوری چهار الگوی مختلف مطرح می‌کند که عبارتند از؛ الگوی خداباوری پیامبران، الگوی خدا باوری اولیاء، الگوی خداباوری متکلمان و الگوی خداباوری عوام. او هر یک از این الگوها را مناسب برای گروهی خاص از مردم می‌داند. غزالی معتقد است در میان چهار الگوی ذکر شده بالاترین درجه‌ی باور به خدا در الگوی خداباوری پیامبران و اولیاء حاصل می‌شود است که مبتنی بر شهود عرفانی هستند. این همان چیزی است که ما امروزه آن ‌را تجربه‌ی دینی می‌نامیم. لذا می‌توان نظریه‌ی او را نوعی قرینه‌گرایی مبتنی بر تجربه دینی تلقی کرد. لازم به ذکر است که می‌توان الگوهای چهارگانه‌ی غزالی را در قالب یک الگوی طولی و تشکیکی بازسازی کرد که در این قالب الگوی خداباوری انبیاء و اولیاء در بالاترین مرتبه و سایر الگوهای خداباوری در درجات دیگر قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reconstruction of Four Models of Believe in God in Al-Gazali’s Thought

نویسندگان [English]

  • Khaled Zandsalimi 1
  • Hossein Hooshangi 2
1 PhD Student of Comparative Philosophy, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran (Corresponding Author)
2 Associate Professor at the Department of Islamic Philosophy and Kalam, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Al-Gazali is one of the thinkers who has tried to build a strong foundation for theism. In his theory of belief in God, he introduces four models which pertains to four different classes of people. This models include prophetic, saintlike, theological and the vulgar ones. Al-Gazali believes that the first model which is based on mystical experience is the strongest one. This model is similar to what we call belief in God on the basis of religious experience. Thus, it can be considered as an evidential model which is based on religious experience. Al-Gazali’s theory can be reconstructed in a graded model of belief in god in which the prophets and saints attain the higher grade and others have the lower ones.

کلیدواژه‌ها [English]

  • religious experience
  • Models of Belief in God
  • Al-Gazali
  • evidentialism
آلستون، ویلیام پی. (1379)، «تجربۀ دینی و باور دینی»، ترجمۀ امیر مازیار، نقد و نظر، س 6، ش 23-24.

بدوی، عبدالرحمن (1977)، مؤلفات الغزالی، کویت: وکاله المطبوعات، الطبعه الثانیه.

پوستینی، خلیل، و بیوک علی‌زاده (1389)، «معقولیت باور دینی؛ مقایسۀ رهیافت کرکگور و غزالی»، پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت)، س 8، ش 2.

غزالی، ابوحامد محمد (1351)، احیاء علوم دین، ترجمۀ مؤیدالدین خوارزمی، به کوشش حسین خدیوجم. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

غزالی، ابوحامد محمد (1983)، الاقتصاد فی‌الاعتقاد، بیروت: دار الکتب العلمیه.

غزالی، ابوحامد محمد (2003 الف)، الرساله اللدنیه، بیروت: دارالفکر.

غزالی، ابوحامد محمد (2003 ب)، الجام العوام عن علم الکلام، لبنان: دارالفکر.

غزالی، ابوحامد محمد (2003 ج)، میزان العمل، بیروت: دارالفکر.

غزالی، ابوحامد محمد (2003 د)، القسطاس المستقیم، بیروت: دارالفکر.

غزالی، ابوحامد محمد (2004)، المنقذ من الضلال، بیروت: المکتبه العصریه.

غزالی، ابوحامد محمد (بی‌تا)، احیاء علوم الدین، بیروت: دار الکتاب العربی.

غزالی، ابوحامد محمد، (بی‌تا)، تهافت الفلاسفه، تهران: شمس تبریزی.