حل پارادکس عینیت-ذهنیتِ وجود مطلق با تکیه بر هستی شناسیِ علامه سید حیدر آملی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق، تهران، ایران

چکیده

سید حیدر آملی از عرفا و حکمای قرن هشتم، با بسط و تنسیق عرفان نظری در مکتب محی‌الدین عربی، طرح و الگویی در هستی‌شناسی می‌اندازد که می‌توان آن را هستی‌شناسی ناب دانست. هستی‌شناسی ناب نه یک رویکرد در کنار سایر رویکردها، بلکه حقیقتی است که فراتر از هر گونه نگاه مفهومی- مصداقی می‌رود، به این بیان که هستی را نه مصداقی برای مفهوم وجود بلکه حقیقتی فراتر از مفهوم و مصداق می‌داند. همچنین برای هستی خارجیت (عینیت) قائل است، اما نه خارجیت در مقابل ذهنیت بلکه خارجیتی (عینیتی) در ورای دوگانۀ خارجیت- ذهنیت. از اینرو حقیقتِ وجود (وجود مطلق) در عین حال که هم خارجی است و هم ذهنی، نه خارجی است و نه ذهنی. این طرح، پارادوکسی را که در باب خارجیت (= عینیت) و ذهنیتِ وجود مطرح است، حل می‌کند. پارادوکس به این صورت است که ذهنیت در مقابلِ عینیت است، در عین حال خود، عینیت دارد؛ یعنی ذهنیت، عینی است و عینی نیست. حل این پارادوکس با توجه به هستی‌شناسی ناب سیدحیدر آملی و در نهایت، با نظریۀ تمایز احاطیِ ابن‌ترکۀ اصفهانی به کمال خود می‌رسد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Solving the Paradox of Subjectivity- Objectivity of the Absolute Being, Focusing on Seyyed Heidar Amoli's Ontology.

نویسندگان [English]

  • S. Hasan Sa'adat Mostafavi 1
  • Mahdi Sepehri 2
1 Associate Professor of Imam Sadiq University, Tehran, Iran
2 PhD Student of Islamic Philosophy and Kalam, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Seyyed Heidar Amoli with developing of Ibn-Arabi theoretical mysticism, proposed a kind of ontology can be named pure ontology. Pure ontology is not a mere approach beside the others. It is a truth that goes beyond any conceptextension attitude about Being. Being is objective but not that of which is against subjective. It goes beyond the objectsubject opposition. This can be a solve for the paradox of objectivity-subjectivity of the Being. Subject is against object, but it is itself an object, so it means it is an object and it is not. Solving this paradox with paying attention to Amoli ontology, perfects with encompassing of contrary distinction theory of Ibn-Turkeh Isfahani.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Seyyed Heidar Amoli
  • pure ontology
  • objectivity-subjectivity paradox of absolute Being
  • Encompassing of contrary distinction
آشتیانی سید جلال‌الدین (1370)، شرح مقدمۀ قیصری بر فصوص الحکم،تهران: موسسۀ انتشارات امیر کبیر.

آملی،حیدر بن علی(1367ش)، المقدمات من کتاب نص النصوص، [تهران:] انتشارات توس.

همو (1384- الف)، جامع الاسرار و منبع الانوار، با تصحیحات و دو مقدمۀ هنری کربن، عثمان اسماعیل یحیی، ترجمۀ فارسی مقدمه‌ها از جواد طباطبایی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

همو (1384- ب)، «رسالة نقد النقود فی معرفة الوجود»، منضم به کتاب جامع الاسرار و منبع الانوار، با تصحیحات و دو مقدمۀ هنری کربن، عثمان اسماعیل یحیی، ترجمه فارسی مقدمه‌ها از جواد طباطبایی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

ابن‌ترکه، صائن‌الدین علی بن محمد الترکه (1360ش)، تمهید القواعد، مقدمه و تصحیح سیدجلال آشتیانی، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالی.

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1376ش)، الالهیات من کتاب الشفا، حققّه حسن حسن‌زاده الآملی، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، مرکز النشر.

ابن‌عربی، محی‌الدین (بی‌تا)، الفتوحات المکیه، بیروت: دار صادر.

همو (1370- الف)، فصوص الحکم، [تهران:] انتشارات الزهراء(س).

همو (1370- ب)، کتاب المسائل، به تحقیق دکتر دامادی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.

استیس، و. ت. (1375)،عرفان و فلسفه،ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی، تهران: سروش.

افندی، میرزا عبدالله (1401ق)، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، باهتمام السید محمود المرعشی وتحقیق السید احمد الحسینی، قم: مطبعۀ القیام، ج4.

جامی، عبدالرحمن (1373)، لوایح، [تهران:] انتشارات اساطیر.

جوادی آملی، عبدالله (1372)، تحریر تمهید القواعد، [تهران:] انتشارات الزهراء(س).

خوارزمی، حسین بن حسن (1368ش)، شرح فصوص الحکم، تهران: انتشارات مولی.

شیمل، آن ماری (1374)، ابعاد عرفانی اسلام، ترجمه و توضیحات: دکتر عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

قونوی، صدرالدین (1362)، رسالة النصوص، تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، بی‌جا.

قیصری رومی، محمدداوود (1375ش)، شرح فصوص الحکم،به کوشش استاد سید جلال‌الدین آشتیانی، [تهران:] شرکت انتشارات علمی فرهنگی، چاپ اول.

کاکایی، قاسم (1381)، وحدت وجود به روایت ابن‌عربی و مایستراکهارت، تهران: هرمس.

نظامی (1363)، لیلی و مجنون،تصحیح دکتر ثروتیان، [تهران:] انتشارات توس.