تحلیل ایده انسان معلق در فضا، بر اساس مدل منطقی سورنسن

چکیده

ابن‌سینا ظاهراً با ایجاد شرایطی ذهنی و تجربه‌نا‌پذیر در قالب ایدة انسان معلّق، در پی اثبات سه مسئله برمی‌آید؛ وجود نفس، تجرد نفس و حضوری بودن علم به خود. با این حال، این ایده و دامنة معرفت‌بخشی آن، همواره مورد اختلاف فیلسوفان بوده است. به نظر می­رسد یکی از بزرگ­ترین عواملی که سبب سرگردانی در تحلیل این ایده شده است، نگاه به این ایده از دریچة منطق ارسطویی است. بهترین قالب برای تحلیل این ایده، تلقّی آن به مثابة یک آزمایش‌ فکری است. اولین بار فیلسوفان تحلیلی به معرفی و تشریح آزمایش‌های فکری پرداختند. در این مقاله، ابتدا به معرفی اجمالی آزما‌یش‌های فکری و بررسی جایگاه آنان نزد فیلسوفان اسلامی می‌پردازیم. سپس مدل پیشنهادی سورنسن جهت صورت‌بندی منطقی آزمایش‌های فکری را معرفی و در ادامه، ایدة انسان معلق را بر اساس این مدل تحلیل می‌کنیم. بر پایة مدل سورنسن، آزمایش انسان معلّق، هر چند می‌تواند جنبة معرفت‌بخشی خود را حفظ کند، ولی دیگر نمی‌توان بهرة حداکثری از آن برد، بلکه باید در باب حوزة اثربخشی آن، جرح و تعدیلی صورت گیرد. در این مقاله، نشان داده خواهد شد که ایدة مذکور را تنها می­توان در جهت اثبات تجرد نفس به کار گرفت که البته این امر، خود منوط به پذیرش تعدادی فرضیة کمکی و مفروضات اضافی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Idea of «the Suspended Man in Space» Based on Sorensen’s Logical Model

برای مشاهده اصل مقاله به صورت کامل، بر روی لینک "اصل مقاله" در بالای صفحه کلیک کنید